Narcyz złośliwy ...

                                                           Fot. z Pinterest

                          Niektórzy psychologowie obserwujący scenę polityczną w USA, tacy jak Johns Hopkins czy Vince Greenwood, dostrzegają objawy narcyzmu złośliwego u Donalda Trumpa

Jeśli ufać psychologii narcyz złośliwy to skrajna, niebezpieczna forma zaburzenia osobowości łącząca klasyczny narcyzm z sadyzmem, antyspołecznością, paranoją i silną mściwością. To "emocjonalny truciciel", który czerpie przyjemność z poniżania innych i dąży do ich zniszczenia psychicznego i nie tylko. Dla tej patologicznej jednostki inni ludzie nie przedstawiają wartości... on traktuje ich i postrzega jako narzędzia do osiągania własnych celów. W przeciwieństwie do zwykłego narcyza, złośliwy narcyz aktywnie krzywdzi z satysfakcją...towarzyszy mu poczucie dumy z własnej nikczemności i przebiegłości.  "Zwykły" narcyz, potrzebuje podziwu, zaś narcyz złośliwy skupia się na destrukcji i dominacji. Zatem narcyzm złośliwy to miks klasycznego narcyzmu z psychopatią  i zaburzeniami borderline. To skrajna, najbardziej destrukcyjna forma zaburzenia osobowości, łącząca cechy narcystyczne z antyspołecznymi, paranoicznymi i sadystycznymi. Osobnik taki aktywnie dąży do krzywdzenia innych, manipuluje, kłamie i odczuwa satysfakcję z władzy oraz poniżania, nie wykazując przy tym wyrzutów sumienia.  Cechuje go wręcz nieposkromiona żądza posiadania władzy i kontroli, a przy tym towarzyszy mu absolutne przeświadczenie o własnej wielkości i wyjątkowości, sadyzm i okrucieństwo, brak empatii i sumienia, paranoja i agresja, przesadne samouwielbienie połączone z potrzebą ciągłego podziwu. Taki osobnik mając wdrukowany obraz siebie jako kogoś absolutnie doskonałego, potężnego i wyjątkowego. Widzi siebie jako wybrańca, który góruje nad wszystkimi innymi i któremu wolno wszystko a przynajmniej znacznie więcej niż innym. Dodać należy, że na nasze nieszczęście ci ludzie potrafią też być charyzmatyczni i uwodzić innych swoistym magnetyzmem.  Dlatego mimo wszystkich swoich wad, narcyzi złośliwi potrafią przyciągać do siebie innych i łatwo osiągają szczyty hierarchii społecznej. Ich ogromna pewność siebie granicząca z bezczelnością  zjednuje im sympatię i przychylność tłumów. Dlaczego tak się dzieje?  Bo tłum szuka lidera, który "wie, co robi", nawet jeśli ta pewność jest fasadowa. A taki jeden z drugim narcyz złośliwy szukający poparcia zna potrzeby tłumu i daje proste rozwiązania skomplikowanych problemów, przez co staje się jeszcze bardziej atrakcyjny dla wyborców zmęczonych zawiłościami polityki. Cóż, ludzie mają skłonność do podążania za jednostkami, które im imponują. A imponują im ponieważ emanują siłą charakteru, której im samym brakuje. I to tłumaczy, dlaczego cechy narcyzów złośliwych możemy tak często  obserwować u ludzi na szczytach władzy...

Wiosna w rozkwicie ...

 

Fot. własne 

Wiosna w rozkwicie ... tylko ciepełka brakuje ale już nie długo mam nadzieję, że będzie .

Święta to nie obowiązek..

 Chcesz być zabiegana, zarobiona, umęczona ? To bądź. To Twój wybór. Moim skromnym zdaniem, święta nie muszą być maratonem sprzątania, gotowania, wyzwań finansowych,  zadowalania wszystkich dookoła, spotkań tych z serii "dla świętego spokoju", "bo inaczej nie wypada", czy " kolejny raz poudawajmy, że jesteśmy super rodziną". Świętowanie to przede wszystkim czas na radość, życzliwość... również tę dla siebie, to czas na spokój a nie na frustrację. Mój czas, który mam prawo spędzić po swojemu, stawiając na wypoczynek czy błogie lenistwo zamiast na perfekcję. Mogę spędzić go samotnie albo z kimś, mogę w domu, mogę na wyjeździe... zależnie od tego na co akurat będę mieć ochotę bez ulegania emocjonalnej presji np. rodziny. Jako, że nie mam ambicji by aspirować do miana "PERFEKCYJNEJ PANI DOMU", " MATKI  TYSIĄCLECIA", "ANTENATKI RODU",  "BABCI ROKU" i innych takich. To i pojęcie "MUSZĘ" też  wywaliłam ze swojego słownika. Nic nie muszę a jedynie mogę... oczywiście jeśli tego chcę. Wszystkim to polecam. Świadomość tego, że się nic nie musi jest bardzo uwalniająca. Zagospodarowując święta po swojemu przestałam czuć się winna. Wreszcie czuję, że mam wybór i ten wybór należy do mnie, a nie do tradycji, rodziny czy innych ludzi, którzy jak to zwykle bywa zawsze wiedzą najlepiej czego mi potrzeba i jak być powinno. Odpuszczenie świątecznego przymusu to dobry krok w kierunku świąt szytych na  moją miarę, a więc takich... które dam radę polubić.

Sztuka sklejania... życia

 

Kintsugi to taka tradycyjna japońska sztuka naprawy potłuczonej ceramiki za pomocą laki urushi zmieszanej ze sproszkowanym złotem, srebrem lub platyną. Zamiast ukrywać pęknięcia, technika ta podkreśla je, czyniąc naprawiony przedmiot piękniejszym, trwalszym i wyjątkowym. Dostrzegam tu pewną analogię. Zarówno ceramika, jak i życie mogą rozpaść się na tysiąc kawałków. Ludzie i ceramika mają więc coś wspólnego... wspólnym mianownikiem jest kruchość. Jedno i drugie upadając rozbija się. Pocieszającym jest jednak to, że zarówno ceramikę, jak i nasze życie możemy próbować naprawić, odbudować. Podejście inspirowane japońską sztuką naprawiania ceramiki złotem uczy, że naprawione przedmioty stają się silniejsze i nabierają większej wartości. Podobnie rzecz się ma z ludźmi. Człowiek, który dużo przeszedł, upadł, a następnie potrafił się podnieść,"poskładać", jest często postrzegany jako osoba o wyższej wartości psychologicznej, głębszej mądrości życiowej i większej odporności psychicznej. Podnoszenie się po porażce buduje jego "emocjonalne mięśnie", co ułatwia mu radzenie sobie z przyszłymi trudnościami. Naprawa życia podobnie jak potłuczonych skorup wymaga wiele pracy, skupienia, dokładności i trudnych emocji, ale jest wykonalna. Życie nie naprawi się samo z siebie. Czekanie i łudzenie się , że demony przeszłości kiedyś same znikną... jest iluzją. Nie znikną. Zatem, by przestać być więźniem przeszłości pozostaje tylko metodą japońskich rzemieślników pozbierać rozsypane kawałki tzn. fragmenty samego siebie i zacząć naprawić swoje życie samemu lub z pomocą specjalisty. Jak podkreślał w swojej książce Thomas Navarro... "mimo trudnych doświadczeń, masz prawo poskładać swoje życie na nowo, czyniąc je piękniejszym dzięki pęknięciom. Zbierz fragmenty, aby zrozumieć to, co ci się przydarzyło, to co czujesz oraz co myślisz. To pierwszy krok do zrozumienia, co się wydarzyło oraz wyciągnięcia z tego wniosków”.

 

HK - Danser encore ...

 

Prawdziwa samotność...

 

Można czuć się samotnym, będąc w związku, wśród przyjaciół, znajomych czy rodziny, jeśli w tych relacjach brakuje głębokiej więzi, zrozumienia i możliwości bycia sobą. Prawdziwa samotność to nie brak ludzi ...to brak tych, którzy nas rozumieją.  To stan, w którym mimo obecności innych, czujesz się "niewidziany",  nierozumiany. Masz poczucie, że nikogo nie obchodzi to, co czujesz, co naprawdę myślisz, co skrywasz w głębi swojej duszy, kim naprawdę jesteś. Czujesz, że ludzie wokół ciebie nic o tobie nie wiedzą i co gorsze wcale nie są ciebie ciekawi. Prawdziwa samotność wynika z niemożności przekazania innym tego, co jest dla ciebie ważne. Samotność może też wynikać z posiadania nieco odmiennych od otoczenia poglądów czy przekonań.  Okazuje się, że głębsza wiedza, pogłębiona świadomość czy odmienne spojrzenie na świat tworzą barierę komunikacyjną, barierę emocjonalną. W konsekwencji, taka bariera uniemożliwia  autentyczne dzielenie się z innymi własnymi przemyśleniami. W takich razach człowiek czuje się niezrozumiany, bo inni nie podzielają jego perspektywy lub po prostu brak im wiedzy, by podjąć dialog. Innymi słowy poczucie alienacji wynika tu z braku wspólnej płaszczyzny porozumienia, a nie z fizycznej izolacji. W takich razach stajesz się jeszcze bardziej samotny a dla otoczenia "obcy"  lub niezrozumiały... i to jest cena jaką się płaci za indywidualność i niezależność od opinii innych... Pewnie dlatego wielu by uniknąć konfliktów lub wykluczenia wybiera postawę zgodną z przysłowiem "kiedy wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one" nawet gdy jest to sprzeczne z twoimi osobistymi przekonaniami. Cóż, jak widać wierność sobie też ma swoją cenę ...

Na poprawę humoru...

 Fot. własne

Tupie w trawie jakiś zwierz, Toż to drepcze mały jeż... 

Trzeba przyznać, że jeże to urocze i pożyteczne stworzenia. Potrafią poprawić człowiekowi humor samym swoim widokiem drepcząc po ogrodzie lub po parku.

Ja taka nie jestem, to ty jesteś zła!

 Skąd bierze się w nas ta wyjątkowa niechęć do teściowej mającej wiecznie wszystko i wszystkim za złe, do nauczycielki, która zawsze wie lepiej, albo do zgryźliwej koleżanki z pracy, czy do sąsiadki spod 7/ki strasznej plotkary albo do rozwódki spod 5/tki - bezwstydnej uwodzicielki wszystkich facetów w kamienicy?  Każdy z nas ma takich swoich "ulubionych" antybohaterów... dlaczego ?  Możliwe, że zabrzmi to zaskakująco, ale źródłem takiej niepohamowanej, graniczącej z nienawiścią antypatii do niektórych osób jesteśmy my sami. Każdy z nas ma bowiem jakąś część siebie, której nie znosi. Prawda jest taka, że składamy się nie tylko z samych zalet. Uznajemy światło w nas, ale cień jest czymś co ignorujemy i czego nie chcemy widzieć. Zatem nasza niechęć do niektórych osób wynika z  naszego "cienia" czyli tej wypartej, niewidocznej dla nas części nas.  Nasza CIEMNA STRONA zawiera najbardziej prymitywne, negatywne, nieładne, ludzkie emocje i impulsy jak: wściekłość, zazdrość, skąpstwo, egoizm, żądza władzy, strach, mściwość, lenistwo, wrogość, brak akceptacji itp. Wstydzimy się naszej agresji, nieśmiałości, lęków, kompleksów więc staramy się je z własnej psychiki wyrugować. Ale te wyparte do podświadomości części naszego "ja" wcale nie odchodzą /jakby mogło się wydawać/ w niebyt, bo one tak naprawdę dalej są w nas. I dzieje się coś dziwnego. My nie dostrzegamy już ich u siebie, ale one wyjątkowo dotkliwie drażnią nas u innych. Rzecz w tym, że nie tylko nas wkurzają, ale także niepokojąco fascynują. Więc kiedy mocno kogoś krytykujemy, obmawiamy lub obsesyjnie wyszydzamy czyjeś wady, powinniśmy się mocno nad sobą zastanowić. Dlaczego to mnie tak drażni, z czego tak naprawdę wynikają moje emocje. Dobroć, czułość, altruizm zawsze mają drugą, ciemną stronę: egoizm, agresję, destrukcję. Nie wystarczy więc wyprzeć się swojego cienia. Cień to nie zbędny rupieć, grat,  który można po prostu wyrzucić. Człowiek jest bardziej skomplikowany od kosza na śmieci. Z tej przyczyny to, co wyrzuciliśmy z naszego "ja", wcale nie leży sobie spokojnie w pojemniku z napisem "przeszłość". Im bardziej chcemy zapomnieć o swoim cieniu, tym bardziej rośnie on w siłę, a to dzięki wysiłkowi wkładanemu w to, by o nim zapomnieć. Tłumienie cienia jest tak samo skutecznym lekarstwem dla duszy, jak zastosowanie gilotyny na ból głowy. Podobnie zawodne jest też przenoszenie własnego cienia na innych. Wypieranie cienia to oszukiwanie samego siebie i niewyczerpane źródło hipokryzji. Przykładowo: złorzeczymy na korupcję a sami dajemy łapówkę lekarzowi, wściekamy się na niesolidnego fachowca a sami olewamy swoje obowiązki w pracy, wytykamy nieuczciwość kasjerowi bo źle wydał nam resztę a sami znalezioną na ulicy czy w tramwaju gotówkę chowamy do kieszeni jak swoją itd. itp. Zatem może lepiej zdobyć się na trochę odwagi, spojrzeć w głąb siebie i być uczciwym z samym sobą. Zamiast potępiać innych i tym samym zwodzić samych siebie lepiej zaakceptować fakt, że w nas samych też tkwi zalążek każdego świństwa. Wbrew pozorom taka świadomość – jak każda prawda może być uwalniająca, może stać się źródłem naszej siły. Siły, która ostatecznie może pomóc nam utrzymać wewnętrzną równowagę.

Trzymaj sztamę ze sobą...

 Bycie po swojej stronie jest fundamentem zdrowia psychicznego, samoakceptacji i budowania trwałego poczucia własnej wartości. Oznacza aktywne wspieranie siebie, traktowanie się z życzliwością, a także dbanie o własne granice i potrzeby, zamiast nieustannego szukania akceptacji u innych. Często nie nauczono nas być po swojej stronie...  wielu z nas wyniosło z dzieciństwa, nawyk pomniejszania siebie, dostrajania się do innych kosztem własnych potrzeb i uznawania cudzych emocji za ważniejsze niż własne. W rodzinach, w których miłość była warunkowa, emocje były bagatelizowane, zawstydzane albo ignorowane, dziecko uczy się jednej rzeczy: przetrwanie zależy od tego, czy będę niewidoczne, bezproblemowe, grzeczne, czy zasłużę. Z czasem staje się to wewnętrznym mechanizmem... zanim zapyta siebie, co czuje, sprawdza, czego oczekują inni. Zanim uzna swoje zmęczenie, zastanawia się, czy nie przesadza. W efekcie jako dorosły człowiek, potrafi być lojalny wobec wszystkich, tylko nie wobec siebie. Bycie po swojej stronie zaczyna się od bardzo konkretnej zasady: nie rób sobie tego, czego nie zrobiłabyś drugiej osobie. Jeśli nie powiedziałabyś przyjaciółce "jesteś beznadziejna", nie mów tego do siebie. Jeśli uznałabyś czyjeś zmęczenie za realne, uznaj też swoje. Jeśli czyjeś granice byłyby dla ciebie oczywiste, nie przekraczaj własnych. Gdy ktoś o coś prosi, pierwsze pytanie nie powinno brzmieć: co pomyśli, jeśli odmówię?, lecz: "czy mam dziś czas, energię, gotowość"?. Bycie po swojej stronie oznacza również zmianę języka wewnętrznego. Słowa typu jestem beznadziejna, zawsze wszystko psuję, jestem wybrakowana, ze mną jest coś nie tak... nie pojawiły się znikąd. Najczęściej "wewnętrzny krytyk" to echo dawnych ocen, zawstydzeń, porównań. Mózg przyzwyczaja się do takiego tonu i zaczyna traktować go jak prawdę. Tymczasem to tylko utrwalona narracja, a nie obiektywny opis rzeczywistości. Oczywiście, stanięcie po swojej stronie nie polega na udawaniu, że zawsze wszystko jest w ok, ani na wypieraniu się własnych błędów. Polega na odpowiedzialności ale bez autoagresji. Na zdolności powiedzenia: to mi nie wyszło... zamiast jestem beznadziejna. Na przyznaniu: to mnie zabolało... zamiast znowu przesadzam.  Najpełniejsza zmiana dokonuje się wtedy, gdy przestajemy traktować siebie jak wroga czy przeciwnika, którego ciągle trzeba dyscyplinować, a zaczynamy być dla siebie sojusznikiem. Zaczynamy traktować siebie jak osobę, z którą jesteśmy w dobrej relacji na całe życie. A w tej relacji, jak w każdej innej potrzebna jest lojalność, czułość i uczciwość. Bycie po swojej stronie nie oddala nas od ludzi.  Paradoksalnie dopiero wtedy możliwe są relacje oparte na wyborze, a nie na lęku. Cóż,  jeśli "trzymanie sztamy ze sobą" staje się powodem rozpadu jakiejś relacji to znaczy tylko, że nie mamy czego żałować, bo nie była to relacja oparta na wzajemności... 

Ze skrajności w skrajność...

 Najczęściej mówi się o psiej krzywdzie w kontekście skrajnych zaniedbań, znęcania się, porzucenia itp. zdecydowanie mniej o nadmiernej opiece, prowadzącej do ograniczania naturalnych potrzeb psa. Niestety nie dla wszystkich jest oczywiste, że zarówno ignorowanie potrzeb psa, jak i zaspokajanie własnych lęków poprzez nadmierne "otulanie" psa, są dla zwierzęcia niekorzystne. Zdrowa relacja człowieka z psem opiera się na sprawczości empatycznej tzn. na rozumieniu, czego pies potrzebuje /spacer, węszenie, spokój, znaczenie terenu, socjalizacja z innymi psami itp./, a nie na tym czego my chcemy mu dostarczyć. Pies to nie człowiek, to odrębny gatunek, który ma swoją etologię, swoje instynkty i potrzeby... o czym ludzie wydaje się, że coraz częściej zapominają traktując swojego pupila jak dziecko. Nadmierne uczłowieczanie psa polega na przypisywaniu zwierzęciu ludzkich cech, motywacji i emocji oraz traktowanie go jak "dzidziusia" co prowadzi do tego, że człowiek ignoruje jego naturalne, gatunkowe potrzeby. Mówiąc wprost nie pozwala psu być psem. A to często prowadzi do poważnych problemów behawioralnych i zdrowotnych psa. Od lat obserwowany trend /napędzany przez marketing/ kupowania psom najczęściej całkowicie zbędnych akcesoriów, nieustannie rośnie w siłę. I powiedzmy sobie szczerze, że w tych ubrankach i obrożach z kryształkami Swarovskiego  porządny pies wygląda jak "idiota" a cały ten trend niestety przyczynia się też do tego, że coraz częściej pies traktowany jest jak "maskotka do przebierania", jak żywa zabawka. Noszony w torebce ... spełnia chyba funkcję breloczka ?  Wydaje się, że ludzie nie rozumieją, że uczłowieczając psa nadmiernie, nawet jeśli chcą w ten sposób, mówiąc kolokwialnie, nieba mu przychylić, to tak naprawdę unieszczęśliwiają go, odbierają mu autonomię i obrażają psa jako gatunek. Tak sobie myślę, że to nadmierne uczłowieczanie zamiast miłości, często jest wyrazem egoizmu właściciela, który zaspokaja własne potrzeby emocjonalne kosztem dobrostanu zwierzęcia.

Idąc do teatru trzeba uważać by nie wyjść na głupca...

 

Aktorzy z Warszawy ...gościnnie we Wrocławiu.

Dawno nie byłam w teatrze więc gdy zostałam zaproszona przez znajomych na komedię "Kolacja dla głupca" i to z taką obsadą liczyłam na wspaniały wieczór.  Tymczasem zacny aktor i reżyser w jednej osobie odpuścił sobie występ akurat w tym przedstawieniu, które przyszło mi oglądać. To był pierwszy zawód. A drugi to już po fakcie . Obejrzawszy całość... z przykrością stwierdziłam, że tę "kolację" zdecydowanie należało sobie odpuścić...

Obniżający się poziom sztuk teatralnych to m.in efekt stawiania na tanią rozrywkę ponad sztukę wysoką. Rozumiem, że aktor też człowiek musi z czegoś żyć... nie ma nic złego w tym, że chałturzy by dorobić. Jednak schodzenie poniżej poziomu, proponowanie innym czegoś, czego sam najpewniej nie uznałby za godne polecenia budzi mój sprzeciw. To nieuczciwe nabijanie widza w butelkę. Niestety chałturzenie w aktorstwie wiąże się najczęściej z występami poniżej poziomu artystycznego, w słabej jakości sztukach. Motywem przewodnim tych chałtur są pieniądze a nie żadna aktorska misja. Aktorstwo w/g starej szkoły to połączenie rzemiosła z artystyczną misją opowiadania o ludzkiej kondycji. Tymczasem coś jest nie tak z kondycją samych aktorów, którzy biorą udział i firmują swoją twarzą przedsięwzięcia, w których chodzi tylko o to by przy jak najmniejszych nakładach sił i środków zarobić ile się da.

Sezon turystyczny uważam za rozpoczęty ...

Fot. własne

Trochę przyjaznej aury i  ruszyłam w teren. Tym razem zwiedzałam okolice Legnicy i Jawora... czego dowodem powyższe migawki. 

Pałac w Warmątowicach Sienkiewiczowskich. Barokowy pałac niedaleko Legnicy, który został na mocy testamentu Alfreda von Olszewskiego zapisany Henrykowi Sienkiewiczowi, ten jednak spadku nie przyjął.

Legnickie Pole...wieś warta odwiedzenia. Najważniejsze atrakcje to Bazylika św. Jadwigi – barokowa świątynia z XVIII wieku i Muzeum Bitwy Legnickiej, mieszczące się w dawnym kościele.

Pałac w Wądrożu Wielkim / wieś w pow. Jawor/ a wokół pozostałości parku krajobrazowego oraz zabudowania folwarczne: oficyny mieszkalno-gospodarcze, stajnie, obory i inne budynki gospodarcze. Imponujący obiekt .

 Zaniedbany i opuszczony zabytkowy Dwór w Snowidzy /pow. jaworski/ wraz z niszczejącymi pospołu z nim zabudowaniami folwarcznymi...

Moje niepokoje...

 Ciągle nie mogę pojąć... jak to możliwe, aby w Polsce... kraju tak doświadczonym swego czasu przez nazistów i faszystów, idee te ponownie znajdowały posłuch i podobały się wcale nie małej rzeszy społeczeństwa. Mamy partie /zasiadające nawet w ławach sejmowych/, jak też różnego rodzaju organizacje, których działania są z ducha faszystowskie. Mamy rozliczne fundacje, które pod płaszczykiem patriotyzmu wspierają finansowo ekstremistyczne grupy. Czytam, że środki często trafiają do organizacji skrajnych, co jest bardzo niepokojącym zjawiskiem. Niektóre uczelnie publiczne i kościelne stały się wylęgarniami tego typu myślenia o świecie. W wypowiedziach, czy to prywatnych, czy publicznych np. w internecie na kanałach YouTube i nie tylko można obserwować, że ludzie często pozwalają sobie na dowolną formę antysemityzmu, rasizmu, ksenofobii, nacjonalizmu w stopniu nawet takim ekstremistycznym, a mimo to nie spotyka ich nic złego. Łamią polskie prawo, wiedzą o tym i nic się nie dzieje. Więc dalej łamią, bo dlaczego mieliby go nie łamać, skoro... nic się nie dzieje?  A podobno polskie prawo ma wystarczające narzędzia do ścigania rasizmu, ksenofobii i promocji nazizmu czy faszyzmu, tyle, że z jakiś powodów rzadko są one używane w odpowiedni sposób. Dobrzy Polacy patrzą na faszyzm i go nie widzą??? Czas pokaże co z tego "niewidzenia" wyniknie... czy aby znowu nie okaże się, że "Polak mądry po szkodzie" ?  Myślę, że dobrym zakończeniem tego wpisu będzie refleksja dziennikarza "Newsweeka" Dawida Karpiuka: 

"Faszyzm nie istniałby bez tych, którzy go uparcie nie chcą zobaczyć ".

Idzie nowe ...

        Fot. własne

Jeszcze ziemia paruje, staw lodem błyska,

ale ciekawskie przebiśniegi wychylają już głowy.

A to znak, że... idzie nowe.

Ludzie się zmieniają, ale nie tak bardzo...

 "Ludzie się nie zmieniają (...). Po prostu z większą precyzją ukrywają swoje prawdziwe ja. "   - Ruth Ware

Obserwując ludzi w swoim otoczeniu bez trudu zauważymy, że nie można postawić znaku równości pomiędzy zaawansowanym wiekiem a mądrością życiową. Chyba każdy zna stosunkowo młode osoby, które wydają się nad wyraz dojrzałe oraz ludzi w średnim wieku, których można byłoby określić jako infantylnych i nieodpowiedzialnych. Jest tak, ponieważ po osiągnięciu dojrzałości nie można już mówić o samoistnym "dorośleniu". Jeżeli ktoś w młodości był ostrożny, konserwatywny i cenił stabilizację, na starość prawdopodobnie będzie taki sam, tylko z większym bagażem doświadczeń. "Klasowy klaun" często pozostaje nim po latach, a osoba spokojna zazwyczaj taką pozostaje. Osoba z wysokim poziomem otwartości będzie szukać "odrobiny szaleństwa" w każdym  wieku, zmieniając tylko formę tego szaleństwa. Przez te przykłady chcę powiedzieć, że osobowość jest niejako fundamentem każdego z nas. Socjalizacja pierwotna /w dzieciństwie/ kształtuje rdzeń naszej osobowości, który później trudno zmienić. Niemniej ludzie zmieniają się pod wpływem doświadczeń, ról społecznych czy traumatycznych wydarzeń a więc ich osobowość jak najbardziej ma szansę ewoluować. Jednakże, zmiany te są zazwyczaj powolne i wymagają sporego wysiłku. Zatem czy przyklaskuję R. Ware mówiącej , że ludzie się nie zmieniają ? Nie! Bo to stwierdzenie jest zbyt dużym uproszczeniem, zawierającym w sobie tylko ziarno prawdy, ale nie opisującym pełnego obrazu ludzkiej natury.  Żeby nie było : ludzie mogą się zmieniać - nie przeczę, problem raczej w tym, że nie zawsze chcą.   Ludzie mogą się zmieniać ...tyle że zmiany te nie następują same z siebie. Każda zmiana w człowieku wymaga od niego gotowości, jego świadomego wysiłku, czasu i motywacji. Jesteśmy tym, kim jesteśmy, i na pewnym poziomie czujemy się z tym komfortowo, nawet jeśli sprawia nam to przykrość. Myśl o zmianie może wydawać się bardzo niepokojąca i przerażająca. Dlatego łatwiej i bezpieczniej jest wybrać tego znanego diabła. Człowiek z natury nie lubi zmian, czuje opór przed nimi bo jego mózg preferuje znane wzorce, nawyki i święty spokój ... to też i praca nad sobą, nad własnym rozwojem najczęściej nie jest jego priorytetem. Nawet gdy czasem sam deklaruje chęć zmiany to deklaracje zmiany rzadko idą w parze z jej realizacją. Cóż, same chęci nie zmieniają człowieka. Brak chęci do wysiłku, do pracy nad sobą sprawia, że ludzie najczęściej nie zmieniają swoich wad, zachowań, poglądów lecz tylko doskonalą mechanizmy obronne, uczą się je lepiej maskować, wybierają udawanie... by zyskać aprobatę społeczną, by uniknąć odrzucenia lub konsekwencji.  Zatem stwierdzenie o ukrywaniu prawdziwego ja jest w tym kontekście prawdziwe.  Z wiekiem uczymy się lepiej "grać" swoje role społeczne, co sprawia wrażenie, że jesteśmy inni, podczas gdy po prostu lepiej panujemy nad wizerunkiem. Powiedziałabym, że najczęściej nie zmieniamy naszego "rdzenia", a tylko uczymy się lepiej zarządzać swoim zachowaniem w społeczeństwie, co jest naturalnym procesem adaptacyjnym, a nie tylko kłamstwem czy ukrywaniem naszej prawdziwej natury.

Podsumowując:

Cytat z Ruth Ware wydaje mi się trafny w kontekście toksycznych relacji lub powierzchownych deklaracji, gdzie ludzie często wracają do swoich starych nawyków. Jednak z szerszej perspektywy nie jest prawdą gdyż ludzie potrafią dokonywać zmian, jeśli wykażą się samoświadomością i pracą nad sobą... mogą się zmieniać, ale zmiana ta wymaga wysiłku i nie jest gwarantowana. Częściej niż o rzeczywistej, totalnej "zmianie" charakteru, możemy raczej mówić o jego ewolucji lub o lepszym zrozumieniu samego siebie...